Budyšin

51.1851
14.41669

burial places

W 1884 zapołoženym namrěwskim rownišću na Budyskim hrodźišću wotpočuja serbski rěčespytnik, nakładnik a kulturny prócowar Jan Arnošt Smoler (1816-1884) kaž tež jeho swójbni.
Rownišćo při kěrchowskej muri je wobhrodźene z čornym płotom z kowaneho železa a wobsadźowane z jałorcom a blušćom. Třidźělny narowny kamjeń rozpřestrěje so po cyłej šěrokosći rownišća. Nad srěnim, wo kusk dozady sadźenym dźělom, trónuje kulojty wobłuk. Po woběmaj bokomaj srjedźneho dźěla stejitej ioniskej stołpaj, na kotrymajž swislowy dźěl, wysokosć kěrchowskeje murje přesahujo, bjez architrawa wotpočuje. Na bokomaj přizamknjetej so napismowej tafli z ramikom. Před tutymi narownymi kamjenjemi steji łaćonski křiž bjez napisma.
W tutym rownišću wotpočuja tři generacije Smolerjec swójby, mjez nimi serbski rěčespytnik, spisowaćel, nakładnik a ludospytnik Jan Arnošt Smoler (1816-1884), nakładnik a publicist Marko Smoler (1892-1948), wučer a sokolnik Herman Šleca (1892-1948) kaž tež jurist, nakładnik a krajny rada Jan Cyž (18898-1985). Row płaći tudy pochowanych wuznamnych wosobow dla k najwuznamnišim serbskim rownišćam w Budyšinje.

Malinkowa, Trudla
(12/01/2025)

zum Grab und Grabmal: Richard Andree, Wendische Wanderstudien, Stuttgart 1874, S. 20 Mikławš Andricki, Na hrodźišku, Łužica 8(1889)7, S. 53–54, hier S. 54 Adolf Černý, Budyšin, Łužica 17(1898)3, S. 28–30 [und weitere Fortsetzungen]; Tschechisches Original veröffentlicht in: Světozor 1892, čč. 43–46 (1316–1319) [in Bibliothek SI nicht vorhanden] Zweitabdruck der sorb. Übersetzung von Mikławš Andricki in: Adolf Černý, Antologija jeho dźěłow, Zezběrał, zdźěla přełožił a předsłowo napisał dr. Jan Cyž, Spisy Instituta za serbski ludospyt 9, Bautzen 1958, S. 7–19, hier S. 9 Z Budyšina, Serbske Nowiny 54(20.4.1895)16, S. 161–162, 162 Hłowna zhromadźizna Maćicy Serbskeje srjedu 17. hapryla 1895, Łužica 14(1895)5, S. 37–38, hier S. 38 E. Muka, Wućahi z protokollow M. S., Časopis Maćicy Serbskeje IXL(1896), S. 62–70, hier S. 66 Fidus [Ota Wićaz], Při rowach serbskich wótčincow, Serbske Nowiny 79(13.10.1920)237 Pohrjebnišćo našeho wulkeho wótčinca Jana Arnošta Smolerja na Hrodźišku, Pomhaj Bóh 44(25.11.1934)47, S. 187 und Předźenak 1935, S. 73 Jurij Młynk, Serbske pomniki, Bautzen 1965, S. 14–17 Lutz Jungrichter, Bautzener Grabmale: Protschenbergfriedhof, Erfassung 1993, Maschinenschrift, Stadtverwaltung Bautzen, Kulturamt Gert Kral, Pomniki wuznamnych Serbow (6): Jan Arnošt Smoler, Serbske Nowiny Předźenak 8.7.1994, S. 4 zum vorgeschlagenen Denkmal auf dem Grab 1895: Z Budyšina, Serbske Nowiny 54(20.4.1895)16, S. 161–162, 162 zur Erneuerung der Grabstätte 2014/15: Mail von Verena Mittasch vom 2.12.2013 (siehe Anhang) CoR [Cordula Ratajczakowa], Row lětsa ponowja, Serbske Nowiny 24(7.8.2014)151, S. 1 mho [Marleen Hollenbach], Stadt gibt Geld fürs Smoler-Grab, Sächsische Zeitung 8.8.2014, S. 9 Krótkopowěsće: Smolerjec rownišćo wobnowja, Serbske Nowiny 24(1.10.2014)..., S. 1 ML[Manfred Laduš], Posledne wotpočinki narodowcow wobnowić, Serbske Nowiny 24(8.10.2014)194 Stefan Schramm, Wann wird das Smoler-Grabmal saniert?, Sächsische Zeitung 22.10.2014, S. 15 T. Malinkowa, Smolerjec swójbne rownišćo wobnowjene, Pomhaj Bóh (2015)6, S. 11 Trudla Malinkowa a Měrćin Wirth, Rownišćo Jana Arnošta Smolerja na Hrodźišku w Budyšinje wobnowjene, Rozhlad 65(2015)9, S. 33–34 zu Ehrungen am Grabe: Jana Arnošta Smolerja počesćili, Katolski Posoł (13.3.2016)10, S. 73 Jana Arnoťa Smolerja wopominali, Pomhaj Bóh (2016)4, S. 7 zu Johann Ernst Schmaler / Jan Arnošt Smoler Todesannonce, Serbske Nowiny 43 (14.6.1884) 24, S. 212 † Jan Ernst Smoleŕ, Serbske Nowiny 43 (21.6.1884) 25, S. 213–214 Korla Awgust Jenč, Nekrolog, Časopis Maćicy Serbskeje 37 (1884), S. 172–185 Khorla Kalich, Žiwjenjoběh njebo komthura Jana Ernsta Smolerja, Budyšin 1884 Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, Bautzen 1984, S. 511–513 Jan Cyž, Jan Arnošt Smoler – Wobrys jeho žiwjenja a skutkowanja, Bautzen 1975 Peter Kunze, Jan Arnošt Smoler – Ein Leben für sein Volk, Schriften des Sorbischen Instituts 10, Bautzen 1995 Pětr Kunze, Štóž swoju narodnosć z česću zańdźe – Nadźije a skutki Jana Arnošta Smolerja, Wobrazki ze Serbow, Bautzen 1995 zu Wladimir (Měrko) Smoler Todesanzeigen, Serbske Nowiny (19.8.1876)34, S. 274 H. J., Smolerjec Měrkej, Łužičan 17(1876)9, S. 143 Z Budyšina a Łužicy, Łužičan 17(1876)9, S. 143 zu Marko Schmaler / Marko Smoler Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, Bautzen 1984, S. 514–515 Manfred Laduš, Njesprócliwje za narod dźěłał, Serbske Nowiny 20.12.2007 Edmund Pech, Förderer des Pressewesens, Serbske Nowiny, Ausgabe in dt. Sprache, Januar 2008, S. 2 Sigmund Musiat, Spomnjeće: Nakładnik Marko Smoler, Serbske Nowiny 21(11.4.2011)71 zu Dr. Hermann Schletze / Dr. Herman Šleca Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, Bautzen 1984, S. 544–545 Todesannonce, Nowa doba 2 (31.3.1948) 24(61), S. 4 Dr. Jan Cyž, Dr. Herman Šleca njebohi, Nowa doba 2 (31.3.1948) 24(61), S. 3 Dr. Jan Cyž, Dr. Herman Šleca (1892–1948), Rozhlad 8 (1958) 7, S. 237–242 Mikławš Krawc, Spomnjeće: Dr. Herman Šleca, Serbske Nowiny 27(7.7.2017)130 Mikławš Krawc, Spomnjeće: Dr. Herman Šleca, Serbske Nowiny 28(26.3.2018)60 zu Dr. Johann Ziesche / Dr. Jan Cyž Helmut Kaltšmit, Leksikon awtorow serbskich knihow, Bautzen 1979, S. 25 Todesanzeigen, Nowa doba 39 (24.9.1985) 224, S. 3; 39 (25.9.1985) 225, S. 3 Za dr. Janom Cyžom, Nowa doba 39 (24.9.1985) 224, S. 1 Hnujace rozžohnowanje ze Serbom wěčneho wopomnjeća, Nowa doba 39(28.9.1985)228, S.1–2 Jurij Krawža, Za dr. Janom Cyžom, Rozhlad 35 (1985) 11, S. 346–349 Lothar Müller, Je pisał stawizny, Rozhlad 35 (1985)11, S. 349–350 Auskunft des Sohnes Dr. Johannes Ziesche, Königswartha, am 16.8.2001 Siegmund Musiat, Jurisća w narodnej słužbje (13): Bankownik a předewzaćel, Serbske Nowiny 19(8.10.2009)195 zu Dr. Ivan Schmaler / Dr. Iwan Smoler Dypman, Dr. rer. nat. Ivan Smoler, Minoritas (1989) 5, 77 Dr. Iwan Smoler njebohi, Rozhlad 40 (1990) 4, S. 122 Zora Kóničková-Pátová, Wón je tola jedyn Smoler!, Rozhlad 40 (1990) 7/8, S. 252–254 zu Amalie Schmaler / Amalija Smolerjowa Serbske Nowiny (1.8.1868)31, S. 248 zu Ernestine Schmaler / Ernestina Smolerjowa Serbske Nowiny 62 ( 28.3.1903) 13, S. 141, 146 zu Helene Ziesche / Helena Cyžowa Nowa doba 36 (11.11.1952) 265, S. 3 zu Ludmila Ziesche / Ludmila Cyžowa Nowa doba 36 (11.11.1982) 265, S. 3 zu Alice Schmaler / Alica Smolerjowa Nowa doba 21 (13.6.1967) 134, S. 4

Photo 1
Photo 2