Serbski dom
Město
Budyšin
Město
Budyšin
Koordinaty
51.17953
14.4245
14.4245
Koordinaty
51.17953
14.4245
Kategorija
Wo objekće
Serbski dom tworješe duchowno-kulturny centrum Serbow. Zaměstnjene běchu tu nakładnistwo, kniharnja, ćišćernja, muzej, banka, kofejownja, wobchody a schadźowarnje mnohich serbskich organizacijow. 1945 bu dom zničeny.
W lěće 1873 kupi serbski nakładnik a rěčespytnik Jan Arnošt Smoler ležownosć. Tu zarjaduje sej hižo 1851 załoženu kniharnju a wotewri 1875 serbsku ćišćernju. Dom dósta mjeno „Maćičny dom“. Dokelž twar žadanjam narodneho kulturneho srjedźišća, kotrež Smoler planowaše, bórze hižo njewotpowědaše, zahajichu zběranske akcije za nowotwar. Srědki pochadźachu přewažnje ze serbskeho wobydlerstwa, wot spěchowarjow w tu- a wukraju a wot sympatizantow w słowjanskich krajach. Z tutych srědkow natwarichu 1897-1904 Serbski dom.
W Serbskim domje bě wulka ličba serbskich institucijow zaměstnjena, mjez nimi serbska knihownja a ćišćernja, serbska biblioteka a knižny skład, Serbski muzej a Serbska ludowa rada, kenclija serbskeho prawiznika a wjacore podružne bydlenja.
Ze zakazom serbskeho zjawneho žiwjenja 1937 buchu wšitke institucije zawrjene. W sćěhowacych lětach měješe Arnošt Simon w přizemju wobchod za tobakowe twórby. Wobchod wosta hač do kónca wójny informelne zetkanišćo a městno k wuměnje powěsćow za serbske wobydlerstwo.
W poslednich wójnskich dnjach 1945 so Serbski dom wupali, pozdźišo bu zwottorhany. Dźěl domu ze žurlu so spočatnje zdźerži a słužeše Němsko-Serbskemu Ludowemu dźiwadłu jako dźěłarnja rekwizitow. W lěće 1990 bu tež tutón dźěl zwottorhany.
Jako narunanje nasta mjez 1947 a 1956 na Budyskim Póštowym naměsće nowy Serbski dom.
W lěće 1873 kupi serbski nakładnik a rěčespytnik Jan Arnošt Smoler ležownosć. Tu zarjaduje sej hižo 1851 załoženu kniharnju a wotewri 1875 serbsku ćišćernju. Dom dósta mjeno „Maćičny dom“. Dokelž twar žadanjam narodneho kulturneho srjedźišća, kotrež Smoler planowaše, bórze hižo njewotpowědaše, zahajichu zběranske akcije za nowotwar. Srědki pochadźachu přewažnje ze serbskeho wobydlerstwa, wot spěchowarjow w tu- a wukraju a wot sympatizantow w słowjanskich krajach. Z tutych srědkow natwarichu 1897-1904 Serbski dom.
W Serbskim domje bě wulka ličba serbskich institucijow zaměstnjena, mjez nimi serbska knihownja a ćišćernja, serbska biblioteka a knižny skład, Serbski muzej a Serbska ludowa rada, kenclija serbskeho prawiznika a wjacore podružne bydlenja.
Ze zakazom serbskeho zjawneho žiwjenja 1937 buchu wšitke institucije zawrjene. W sćěhowacych lětach měješe Arnošt Simon w přizemju wobchod za tobakowe twórby. Wobchod wosta hač do kónca wójny informelne zetkanišćo a městno k wuměnje powěsćow za serbske wobydlerstwo.
W poslednich wójnskich dnjach 1945 so Serbski dom wupali, pozdźišo bu zwottorhany. Dźěl domu ze žurlu so spočatnje zdźerži a słužeše Němsko-Serbskemu Ludowemu dźiwadłu jako dźěłarnja rekwizitow. W lěće 1990 bu tež tutón dźěl zwottorhany.
Jako narunanje nasta mjez 1947 a 1956 na Budyskim Póštowym naměsće nowy Serbski dom.
Wo objekće
Serbski dom tworješe duchowno-kulturny centrum Serbow. Zaměstnjene běchu tu nakładnistwo, kniharnja, ćišćernja, muzej, banka, kofejownja, wobchody a schadźowarnje mnohich serbskich organizacijow. 1945 bu dom zničeny.
W lěće 1873 kupi serbski nakładnik a rěčespytnik Jan Arnošt Smoler ležownosć. Tu zarjaduje sej hižo 1851 załoženu kniharnju a wotewri 1875 serbsku ćišćernju. Dom dósta mjeno „Maćičny dom“. Dokelž twar žadanjam narodneho kulturneho srjedźišća, kotrež Smoler planowaše, bórze hižo njewotpowědaše, zahajichu zběranske akcije za nowotwar. Srědki pochadźachu přewažnje ze serbskeho wobydlerstwa, wot spěchowarjow w tu- a wukraju a wot sympatizantow w słowjanskich krajach. Z tutych srědkow natwarichu 1897-1904 Serbski dom.
W Serbskim domje bě wulka ličba serbskich institucijow zaměstnjena, mjez nimi serbska knihownja a ćišćernja, serbska biblioteka a knižny skład, Serbski muzej a Serbska ludowa rada, kenclija serbskeho prawiznika a wjacore podružne bydlenja.
Ze zakazom serbskeho zjawneho žiwjenja 1937 buchu wšitke institucije zawrjene. W sćěhowacych lětach měješe Arnošt Simon w přizemju wobchod za tobakowe twórby. Wobchod wosta hač do kónca wójny informelne zetkanišćo a městno k wuměnje powěsćow za serbske wobydlerstwo.
W poslednich wójnskich dnjach 1945 so Serbski dom wupali, pozdźišo bu zwottorhany. Dźěl domu ze žurlu so spočatnje zdźerži a słužeše Němsko-Serbskemu Ludowemu dźiwadłu jako dźěłarnja rekwizitow. W lěće 1990 bu tež tutón dźěl zwottorhany.
Jako narunanje nasta mjez 1947 a 1956 na Budyskim Póštowym naměsće nowy Serbski dom.
Awtor:ka wopisanja objekta
Malinkowa, Trudla
(01.12.2025)
(01.12.2025)
Awtor:ka wopisanja objekta
Malinkowa, Trudla
(01.12.2025)
Podaća literatury
Adreßbuch der Stadt Bautzen 1909/1910, Bautzen 1909, S. 100, 106
Jurij Młynk, Serbske pomniki, Bautzen 1965, S. 7–8
Hans Mirtschin, Zwischen Symbolismus und Heimatkunst. Zur Ikonographie des Wendischen
Hauses (Serbski dom) in Bautzen, Lětopis 40(1993)2, S. 69–85
Měrćin Völkel, Trać dyrbi Serbstwo – 150 lět Maćicy Serbskeje, Bautzen 1997, S. 19–20
Předadźa ležownosć Serbskeho domu, Serbske Nowiny 15(20.12.2005)245
Měrćin Völkel, K stawiznam třoch Serbskich domow, Serbske Nowiny 16(10.11.2006)218,
Předźenak S. 3
ML [Manfred Laduš], Róčnica: Stary Serbski dom poswjećeny,
Serbske Nowiny 24(25.9.2014)186
zum geplanten Lauencenter:
Nicole Preuß, Ein Stück Wendisches Haus im Lauencenter?,
Sächsische Zeitung 66(2./3.7.2011)152, S. 15
zur Informationstafel 2012:
at [Axel Arlt], Na wobsadźenje stareho Serbskeho domu dopominali: Njeskutk w pomjatku
zachować, Serbske Nowiny 22(17.9.2012)181, S. 1
Miriam Schönbach, Gestürmt, enteignet, niedergebrannt: Das Wendische Haus in Bautzen,
Sächsische Zeitung 67(15./16..9.2012)217, S. 18
Podaća literatury
Adreßbuch der Stadt Bautzen 1909/1910, Bautzen 1909, S. 100, 106
Jurij Młynk, Serbske pomniki, Bautzen 1965, S. 7–8
Hans Mirtschin, Zwischen Symbolismus und Heimatkunst. Zur Ikonographie des Wendischen
Hauses (Serbski dom) in Bautzen, Lětopis 40(1993)2, S. 69–85
Měrćin Völkel, Trać dyrbi Serbstwo – 150 lět Maćicy Serbskeje, Bautzen 1997, S. 19–20
Předadźa ležownosć Serbskeho domu, Serbske Nowiny 15(20.12.2005)245
Měrćin Völkel, K stawiznam třoch Serbskich domow, Serbske Nowiny 16(10.11.2006)218,
Předźenak S. 3
ML [Manfred Laduš], Róčnica: Stary Serbski dom poswjećeny,
Serbske Nowiny 24(25.9.2014)186
zum geplanten Lauencenter:
Nicole Preuß, Ein Stück Wendisches Haus im Lauencenter?,
Sächsische Zeitung 66(2./3.7.2011)152, S. 15
zur Informationstafel 2012:
at [Axel Arlt], Na wobsadźenje stareho Serbskeho domu dopominali: Njeskutk w pomjatku
zachować, Serbske Nowiny 22(17.9.2012)181, S. 1
Miriam Schönbach, Gestürmt, enteignet, niedergebrannt: Das Wendische Haus in Bautzen,
Sächsische Zeitung 67(15./16..9.2012)217, S. 18
Fota
Fota